{"id":17239,"date":"2026-07-07T13:14:54","date_gmt":"2026-07-07T12:14:54","guid":{"rendered":"https:\/\/pkbwl.gov.pl\/?p=17239"},"modified":"2026-07-07T13:14:54","modified_gmt":"2026-07-07T12:14:54","slug":"komentarz-nadzorujacego-badanie-do-zdarzenia-2026-0054-wypadku-szybowca-szd-50-3-puchacz-na-lotnisku-epba-w-dn-8-czerwca-2026-r-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pkbwl.gov.pl\/okiem-pkbwl\/komentarz-nadzorujacego-badanie-do-zdarzenia-2026-0054-wypadku-szybowca-szd-50-3-puchacz-na-lotnisku-epba-w-dn-8-czerwca-2026-r-2\/","title":{"rendered":"Komentarz nadzoruj\u0105cego badanie do zdarzenia 2026-0054- wypadku szybowca SZD-50-3 ,,Puchacz&#8221; na lotnisku EPBA w dn. 8 czerwca 2026 r."},"content":{"rendered":"\n<p>Trwa sezon szybowcowy. Kompozytowe SZD-50-3 \u201ePuchacz\u201d to przy drewnianych SZD-9bis \u201eBocian 1E\u201d najpowszechniej spotykane i&nbsp;u\u017cytkowane szybowce szkolne w&nbsp;Polsce. Rok 2026 to czas szczeg\u00f3lnie zintensyfikowanej eksploatacji \u201ePuchaczy\u201d, po wy\u0142\u0105czeniu z u\u017cytkowania wielu \u201eBocian\u00f3w\u201d. Z&nbsp;tego powodu wiele klub\u00f3w lotniczych dysponuj\u0105cych i&nbsp;szkol\u0105cych rokrocznie na \u201eBocianach\u201d, przestawi\u0142o si\u0119 w&nbsp;bie\u017c\u0105cym roku na szkolenia z&nbsp;wykorzystaniem \u201ePuchaczy\u201d. Taka sytuacja mia\u0142a miejsce w&nbsp;Aeroklubie Bielsko-Bialskim, w&nbsp;kt\u00f3rym \u2013 w latach poprzedzaj\u0105cych \u2013 szkolenia podstawowe prowadzono wy\u0142\u0105cznie na \u201eBocianach\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201eBocian\u201d jest powszechnie uznawany za szybowiec o \u0142agodniejszej charakterystyce przeci\u0105gni\u0119cia i wej\u015bcia w korkoci\u0105g ni\u017c \u201ePuchacz\u201d. Statystyka wskazuje, \u017ce&nbsp;wypadki na \u201ePuchaczach\u201d (tak\u017ce poza krajem \u2013 szybowiec by\u0142 bowiem eksportowany do wielu kraj\u00f3w \u015bwiata) zdarzaj\u0105 si\u0119 z pewn\u0105 regularno\u015bci\u0105, a ich charakter jest do siebie podobny. Zazwyczaj wypadek poprzedzony jest przeci\u0105gni\u0119ciem szybowca i&nbsp;sytuacj\u0105 korkoci\u0105gow\u0105 na ma\u0142ej wysoko\u015bci, kt\u00f3rej pilot\/za\u0142oga nie opanowa\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<p>Temat powtarzaj\u0105cych si\u0119 wypadk\u00f3w na \u201ePuchaczach\u201d by\u0142 wielokrotnie podnoszony (m.in. na internetowych forach dyskusyjnych), a&nbsp;pewn\u0105 statystyk\u0119 zdarze\u0144 zwi\u0105zanych z SZD-50-3 przedstawiono tutaj:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\nhttps:\/\/dlapilota.pl\/wiadomosci\/polska\/puchacz-znowu-poluje\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p>Szybowce SZD-50-3 pozostaj\u0105 w&nbsp;eksploatacji od ko\u0144ca lat 70-tych ubieg\u0142ego wieku. Jak ka\u017cdy typ, \u201ePuchacz\u201d ma swoje indywidualne cechy lotne i&nbsp;pilota\u017cowe. Uchodzi za do\u015b\u0107 wymagaj\u0105cy w sterowaniu, a zachowanie r\u00f3wnowagi si\u0142 masowych i&nbsp;aerodynamicznych w locie wymaga czystego, dopracowanego pilota\u017cu. Ma to istotne znaczenie dla bezpiecze\u0144stwa lotu, w tym szczeg\u00f3lnie dla unikania sytuacji oko\u0142okorkoci\u0105gowych na ma\u0142ych pr\u0119dko\u015bciach, a zw\u0142aszcza na ma\u0142ych wysoko\u015bciach.<\/p>\n\n\n\n<p>Podana w pkt 3.4.1 polskoj\u0119zycznej \u201eInstrukcji u\u017cytkowania w locie\u201d og\u00f3lna charakterystyka pilota\u017cowa jest nast\u0119puj\u0105ca:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201e<em>Szybowiec (\u2026) odznacza si\u0119 poprawnym i \u0142atwym pilota\u017cem, <u>zbli\u017conym do w\u0142asno\u015bci pilota\u017cowych wsp\u00f3\u0142czesnych szybowc\u00f3w wyczynowych<a href=\"#_ftn1\" id=\"_ftnref1\"><strong><u>[1]<\/u><\/strong><\/a><\/u>.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Cechy charakterystyczne:<\/em><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><em>(\u2026),<\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>dobra sterowno\u015b\u0107 poprzeczna i kierunkowa,<\/em><\/li>\n\n\n\n<li><em>bezpieczny lot z ma\u0142\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105, bez nadmiernej sk\u0142onno\u015bci do korkoci\u0105gu.\u201d<\/em><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Szybowce wyczynowe (kt\u00f3rym \u201ePuchacz\u201d nie jest), produkowane w Polsce w&nbsp;ubieg\u0142ym wieku, uznawane by\u0142y za wymagaj\u0105ce pilota\u017cowo i g\u0142\u00f3wnie z tego wzgl\u0119du dost\u0119p do nich by\u0142 dla pilot\u00f3w limitowany. Ograniczenia takie dalej funkcjonuj\u0105 w wielu o\u015brodkach lotniczych.<\/p>\n\n\n\n<p>Procedur\u0119 wyprowadzania \u201ePuchacza\u201d z korkoci\u0105gu podaje pkt 3.4.7. polskoj\u0119zycznej IUwL. Zwraca uwag\u0119 konieczno\u015b\u0107 odczekania (cyt.) \u201edo ok. 1 sek.\u201d z reakcj\u0105 sterem wysoko\u015bci (z oddaniem dr\u0105\u017cka poza neutrum) po zatrzymaniu obrotu (zatrzymanie nast\u0119puje poprzez wychylenie steru kierunku). Ta \u201e<strong>1&nbsp;sekunda<\/strong>\u201d ma kluczowe znaczenie dla ustalenia op\u0142ywu powietrza na szybowcu (zw\u0142aszcza na stateczniku poziomym) i&nbsp;zapewnienia minimalnego przyrostu pr\u0119dko\u015bci potrzebnej do ustabilizowania szybowca. Brak pauzy (odczekania na reakcj\u0119 szybowca na wychylony ster kierunku), a zatem jednoczesne z&nbsp;wychyleniem steru kierunku oddanie dr\u0105\u017cka i \u2013 cz\u0119sto \u2013 jego gwa\u0142towne \u015bci\u0105gni\u0119cie (do wyprowadzenia z nurkowania), prowadzi do dynamicznego, kolejnego zerwania strug. Reakcja szybowca bywa wtedy jeszcze bardziej gwa\u0142towna ni\u017c przy pierwszym wej\u015bciu w korkoci\u0105g. Przy czym, przy niepe\u0142nym \u015bci\u0105gni\u0119ciu korkoci\u0105g zamieni si\u0119 w spiral\u0119 na \u0142eb.<\/p>\n\n\n\n<p>Wymowny i warto\u015bciowy artyku\u0142, z punktu widzenia bezpiecznego wykonywania lot\u00f3w \u201ePuchaczem\u201d, napisa\u0142 w 2010 r. przebywaj\u0105cy na emigracji w Kanadzie Zdzis\u0142aw Bylok \u2013 by\u0142y pilot do\u015bwiadczalny SZD. In\u017c. Bylok prowadzi\u0142 pr\u00f3by w locie na \u201ePuchaczu\u201d. Artyku\u0142 by\u0142 dost\u0119pny w Internecie. Autor pisa\u0142 m.in.:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201e(\u2026) <em>Najbardziej niebezpiecznym przypadkiem pozostaje (\u2026) niezamierzone wej\u015bcie w korkoci\u0105g. Przy przeci\u0105gni\u0119ciu symetrycznym szybowiec przepada symetrycznie, bez tendencji korkoci\u0105gowej. Ale ju\u017c w przypadku przeci\u0105gni\u0119cia niesymetrycznego, \u201ePuchacz\u201d przepada na skrzyd\u0142o i ma tendencj\u0119 do korkoci\u0105gu, nawet nie b\u0119d\u0105c w fazie pe\u0142nego przeci\u0105gni\u0119cia. W tym przypadku bardzo istotna jest w\u0142a\u015bciwa reakcja pilota. Je\u017celi przy przepadaniu na skrzyd\u0142o nie podtrzyma go lotk\u0105 przeciwn\u0105 (utrzyma lotki w neutrum lub da lotk\u0119 zgodn\u0105 z przechyleniem), to \u201ePuchacz\u201d b\u0119dzie przepada\u0142 opuszczaj\u0105c to skrzyd\u0142o coraz bardziej. Je\u015bli przeci\u0105gni\u0119cie nie by\u0142o \u201epe\u0142ne\u201d, nast\u0105pi przyklejenie strug na skrzydle, oderwanie zniknie i szybowiec przejdzie w strom\u0105 spiral\u0119.<\/em> (\u2026)\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201ePuchacz\u201d wymaga precyzyjnego, uwa\u017cnego sterowania. Nale\u017cy eliminowa\u0107 nadmierne, \u201esi\u0142owe\u201d sterowanie, \u201eczu\u0107 stery\u201d (poj\u0119cie z przepis\u00f3w budowy szybowc\u00f3w CS-22) i&nbsp;bezwzgl\u0119dnie naby\u0107 umiej\u0119tno\u015b\u0107 utrzymywania r\u00f3wnowagi poprzecznej (do wy\u0107wiczenia na ziemi) i kierunkowej w locie przy znikomej pr\u0119dko\u015bci. Systematyczny trening, brak obaw co do \u0107wicze\u0144 zwi\u0105zanych z&nbsp;przeci\u0105gni\u0119ciem, korkoci\u0105giem czy nurkowaniem oraz dok\u0142adne przyswojenie ze zrozumieniem wytycznych IUwL, stanowi\u0107 b\u0119d\u0105 nie tylko o komforcie lotu, ale przede wszystkim o jego bezpiecznym wykonaniu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Micha\u0142 Ombach<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\">(Nadzoruj\u0105cy badanie)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\">Warszawa, dn. 29 czerwca 2026 r.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p><a href=\"#_ftnref1\" id=\"_ftn1\"><\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Trwa sezon szybowcowy. Kompozytowe SZD-50-3 \u201ePuchacz\u201d to przy drewnianych SZD-9bis \u201eBocian 1E\u201d najpowszechniej spotykane i u\u017cytkowane szybowce szkolne w Polsce. Rok 2026 to czas szczeg\u00f3lnie zintensyfikowanej eksploatacji \u201ePuchaczy\u201d, po wy\u0142\u0105czeniu z u\u017cytkowania wielu \u201eBocian\u00f3w\u201d. <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":17229,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[127],"tags":[],"class_list":["post-17239","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-okiem-pkbwl"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pkbwl.gov.pl\/api\/wp\/v2\/posts\/17239","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pkbwl.gov.pl\/api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pkbwl.gov.pl\/api\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pkbwl.gov.pl\/api\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pkbwl.gov.pl\/api\/wp\/v2\/comments?post=17239"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pkbwl.gov.pl\/api\/wp\/v2\/posts\/17239\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17240,"href":"https:\/\/pkbwl.gov.pl\/api\/wp\/v2\/posts\/17239\/revisions\/17240"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pkbwl.gov.pl\/api\/wp\/v2\/media\/17229"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pkbwl.gov.pl\/api\/wp\/v2\/media?parent=17239"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pkbwl.gov.pl\/api\/wp\/v2\/categories?post=17239"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pkbwl.gov.pl\/api\/wp\/v2\/tags?post=17239"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}