{"id":17568,"date":"2026-10-26T16:18:36","date_gmt":"2026-10-26T15:18:36","guid":{"rendered":"https:\/\/pkbwl.gov.pl\/?p=17568"},"modified":"2026-10-26T16:18:36","modified_gmt":"2026-10-26T15:18:36","slug":"komentarz-pkbwl-do-zdarzenia-incydentu-nr-2026-0090","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pkbwl.gov.pl\/okiem-pkbwl\/komentarz-pkbwl-do-zdarzenia-incydentu-nr-2026-0090\/","title":{"rendered":"Komentarz PKBWL do zdarzenia (incydentu) nr 2026-0090"},"content":{"rendered":"\n

O niewyczepionej podczas startu za wyci\u0105gark\u0105 linie i u\u017cytkowaniu zaczep\u00f3w szybowcowych<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nieodczepienie si\u0119 liny od szybowca podczas wzlotu za wyci\u0105gark\u0105 zdarza si\u0119 rzadko. Komisja nie prowadzi statystyki w tym zakresie, jednak zg\u0142oszenia, informacje nieoficjalne ze \u015brodowiska oraz do\u015bwiadczenia w\u0142asne wskazuj\u0105, \u017ce problem istnieje.<\/p>\n\n\n\n

Zagro\u017cenia zwi\u0105zane z pozostaniem liny przy szybowcu s\u0105 realne i mog\u0105 rodzi\u0107 powa\u017cne nast\u0119pstwa. Sprowadzaj\u0105 si\u0119 do zmiany charakterystyki pilota\u017cowej szybowca gdy pozostaje on niejako \u201euwi\u0105zany\u201d do wyci\u0105garki, zmian\u0119 wywa\u017cenia pod\u0142u\u017cnego gdy do zaczepu dopi\u0119ta jest lina stalowa, ograniczenia osi\u0105g\u00f3w (powodowanych przez op\u00f3r aerodynamiczny liny) i mo\u017cliwo\u015bci zaczepienia lin\u0105 o przeszkod\u0119. Ponadto spadaj\u0105ca lina stanowi istotne zagro\u017cenie dla os\u00f3b i mienia na ziemi.<\/p>\n\n\n\n

Osobne, powa\u017cne niebezpiecze\u0144stwo mo\u017ce wynika\u0107 z zapl\u0105tania si\u0119 liny wyci\u0105garkowej o kt\u00f3ry\u015b z element\u00f3w sk\u0142adowych szybowca. Istotnie mo\u017ce utrudni\u0107 to jego pilotowanie, ograniczy\u0107 manewrowo\u015b\u0107 i oczywi\u015bcie pogorszy\u0107 osi\u0105gi.<\/p>\n\n\n\n

Procedur\u0119\/spos\u00f3b post\u0119powania pilota szybowca w przypadku niewyczepienia liny opisuje zazwyczaj Instrukcja U\u017cytkowania w Locie szybowca. W trakcie szkole\u0144 praktycznych ucze\u0144\/szkolony pilot powinien zosta\u0107 zapoznany\/\u0107wiczy\u0107 lot po symulowanym niewyczepieniu liny, w tym l\u0105dowanie z lin\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Komisja zwraca uwag\u0119 na potrzeb\u0119 uwa\u017cnej kontroli liny wyci\u0105garkowej \u2013 w szczeg\u00f3lno\u015bci jej zako\u0144czenia \u2013 przyponu pod\u0142\u0105czanego do szybowca. Kontrol\u0119 nale\u017cy prowadzi\u0107 na bie\u017c\u0105co, zar\u00f3wno przed dniem lotnym jak i przed ka\u017cdym kolejnym lotem. Zadanie to nale\u017cy jedynie po\u015brednio do operatora wyci\u0105garki, kt\u00f3ry przebywaj\u0105c po przeciwnej stronie lotniska (na wyci\u0105garce) mo\u017ce nie by\u0107 w stanie sprawdzi\u0107 liny przed ka\u017cdym lotem. Istotn\u0105 rol\u0119 pe\u0142ni\u0105 zatem \u201e\u015bci\u0105gaj\u0105cy\u201d lin\u0119 i pomocnicy \u201ena starcie\u201d, podczepiaj\u0105cy szybowce.<\/p>\n\n\n\n

Nale\u017cy zwraca\u0107 uwag\u0119 zar\u00f3wno na u\u0142o\u017cenie i stan (rozwarstwienia i przetarcia liny, obecno\u015b\u0107 w\u0119z\u0142\u00f3w, stan ta\u015bm no\u015bnych i czaszy spadochronika, stan w\u0119\u017cy os\u0142onowych je\u015bli zastosowano) element\u00f3w syntetycznych jak i element\u00f3w metalowych: szekli, oku\u0107, bezpiecznika zrywowego, czy ogniwek zaczepowych, potocznie zwanych \u201ekoluszkami\u201d.<\/p>\n\n\n\n

R\u00f3wnie wa\u017cna jest kondycja zaczepu w szybowcu: jego w\u0142a\u015bciwe (solidne) osadzenie, zakres ruchu i stan haka, czysto\u015b\u0107 komory zaczepu, przyleganie i brak uszkodze\u0144 os\u0142ony gumowej, stan linki do odci\u0105gania haka (w zaczepach SZD).<\/p>\n\n\n\n

W szybowcach u\u017cytkowanych w Europie spotyka si\u0119 dwa rodzaje zaczep\u00f3w wyci\u0105garkowych: model \u201eSZD-III-A-56[1]<\/a>\u201d polskiej produkcji, u\u017cytkowany g\u0142\u00f3wnie w Polsce oraz model TOST \u201eEuropa G 88[2]<\/a>\u201d (lub wcze\u015bniejsze G 72, G 73), tzw. \u201esafety release\u201d, produkowany w Niemczech.<\/p>\n\n\n\n

Pilot w szybowcu, w ramach przegl\u0105du przedlotowego\/przedstartowego, powinien sprawdzi\u0107 m.in. dzia\u0142anie wyczepu liny, w tym obecno\u015b\u0107 luzu poosiowego na lince wyzwalaj\u0105cej zaczep. Luz taki powinien wyst\u0119powa\u0107 przy zamkni\u0119tym zaczepie i zapewnia\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 w\u0142a\u015bciwej blokady uk\u0142adu haka. Zar\u00f3wno w przypadku zaczepu SZD jaki i TOST producent okre\u015bli\u0142 wielko\u015b\u0107 ja\u0142owego poci\u0105gni\u0119cia linki na 10 mm.<\/p>\n\n\n\n

Z do\u015bwiadczenia wynika, \u017ce istotny wp\u0142yw na potencjalne zakleszczenie si\u0119 ogniwka zaczepowego (\u201ekoluszka\u201d) w zaczepie ma stan ogniwka \u2013 jego powierzchnia nie mo\u017ce posiada\u0107 widocznych uszkodze\u0144, wgniot\u00f3w czy zaokr\u0105gle\u0144 (sp\u0142aszcze\u0144). Stosowane ogniwka musz\u0105 by\u0107 zgodne z obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 norm\u0105, a ich dorabianie nie mo\u017ce mie\u0107 miejsca.<\/p>\n\n\n\n

Na uwag\u0119 zas\u0142uguje fakt, \u017ce zniekszta\u0142cone (nie sprawdzane) ogniwka \u201epolskiej produkcji\u201d (wykonane ze wzgl\u0119dnie mi\u0119kkiego materia\u0142u) potrafi\u0105 sporadycznie zakleszczy\u0107 si\u0119 w zaczepach TOST. Niewyczepiona lina pozostaje wtedy przy szybowcu i odpada zazwyczaj gdy korpus zaczepu obr\u00f3ci si\u0119 wzgl\u0119dem haka. To jednak mo\u017ce (nie musi) nast\u0105pi\u0107 dopiero po zaczepieniu lin\u0105 o przeszkod\u0119 lub przy l\u0105dowaniu \u2013 na skutek powstaj\u0105cego oporu na linie, spowodowanego jej tarciem.<\/p>\n\n\n\n

L\u0105dowanie z lin\u0105 musi by\u0107 przeprowadzone ostro\u017cnie, a pilot powinien unikn\u0105\u0107 niskiego przelotu nad przeszkodami. Liny syntetyczne (takie jak Dyneema\u00ae[3]<\/a>) s\u0105 bardzo lekkie i podczas lotu uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 za szybowcem. Liny stalowe, ci\u0105gle stosowane, wisz\u0105 pod kad\u0142ubem.<\/p>\n\n\n\n

Osobn\u0105 kwesti\u0119 stanowi stosowanie bezpiecznik\u00f3w zrywkowych na linie. Instrukcja U\u017cytkowania w Locie szybowca wyra\u017anie okre\u015bla wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 bezpiecznika, jaki powinien by\u0107 stosowany. Komisja zwraca uwag\u0119 na konieczno\u015b\u0107 zamiany bezpiecznik\u00f3w (np. poprzez stosowanie gotowego przyponu z w\u0142a\u015bciwym bezpiecznikiem) dla szybowc\u00f3w lekkich (np. jednomiejscowych) i ci\u0119\u017cszych.<\/p>\n\n\n\n

Dob\u00f3r bezpiecznika u\u0142atwia tabela prezentowana na stronie internetowej firmy TOST:<\/p>\n\n\n\n

\n
Tost weak links<\/a><\/blockquote>